Anna Lesiak-Nowak pedagog Miejski Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Kielcach
Rodzice często zakładają, że jeśli dziecko dobrze widzi litery na szkolnej tablicy i nie wymaga korekcji okularowej, jego wzrok jest prawidłowy. Tymczasem dobra ostrość widzenia jest tylko jednym z elementów niezbędnych do sprawnego czytania, pisania i uczenia się.
Czytanie i pisanie to złożone czynności, wymagające sprawnego współdziałania oczu i mózgu. Podczas pracy z tekstem oczy wykonują precyzyjne ruchy śledzące i skokowe, utrzymują ostrość obrazu dzięki prawidłowej akomodacji (dostosowania ostrości widzenia). Współpracują ze sobą, zapewniając pojedyncze i stabilne widzenie. Odbierane informacje wzrokowe są następnie analizowane przez mózg, który umożliwia rozpoznawanie liter i wyrazów, rozumienie tekstu oraz sprawną koordynację wzrokowo-ruchową podczas pisania i wykonywania innych zadań szkolnych. Zaburzenia funkcji wzrokowych mogą prowadzić do trudności w szkole, mimo prawidłowej ostrości wzroku i prawidłowego rozwoju intelektualnego dziecka.
Warto uważnie obserwować dziecko, jeżeli:
Jeden z tych objawów nie musi oznaczać zaburzeń funkcji wzrokowych. Jeżeli jednak trudności utrzymują się przez dłuższy czas lub występuje kilka z wymienionych objawów jednocześnie, warto skonsultować się ze specjalistą.
Profilaktyka i wczesne rozpoznawanie zaburzeń funkcji wzrokowych odgrywają istotną rolę we wspieraniu rozwoju dziecka i zapobieganiu niepowodzeniom edukacyjnym. Odpowiednio wcześnie przeprowadzona ocena pozwala zidentyfikować dzieci, wymagające pogłębionej diagnostyki oraz skierować je do specjalistów. Im wcześniej rozpocznie się ograniczanie wpływu zaburzeń funkcji wzrokowych na naukę czytania i pisania, tym lepszy będzie rozwój koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz funkcjonowanie dziecka w środowisku szkolnym.
W latach 2024–2025 Miejski Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Kielcach był partnerem projektu „Spojrzeć Inaczej – Kielce”, realizowanego przez Fundację ONYA we współpracy z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach. Celem projektu było wczesne wykrycie trudności, mogących wpływać na gotowość szkolną i proces uczenia. Projekt realizowano za pomocą przesiewowych badań funkcji wzrokowych dzieci.
W ramach projektu przebadano 1284 dzieci z 47 publicznych i niepublicznych placówek oświatowych w Kielcach. Badania pozwalały wyłonić dzieci, wymagające pogłębionej diagnostyki specjalistycznej. Z raportu podsumowującego projekt wynika, że 529 dzieci (41,2%) uzyskało wynik wskazujący na potrzebę dalszej diagnostyki. Wyniki te pokazują, jak istotna jest profilaktycznych już na etapie edukacji przedszkolnej.
Po zakończeniu projektu przesiewowe badania funkcji wzrokowych są nadal prowadzone w Miejskim Zespole Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Kielcach we współpracy z Fundacją ONYA.
Badaniom towarzyszą konsultacje dla rodziców, podczas których omawiany jest wpływ funkcji wzrokowych na rozwój dziecka oraz jego funkcjonowanie w przedszkolu i szkole. Rodzice otrzymują informacje o objawach, które mogą świadczyć o problemach z funkcjami wzrokowymi, a także wskazówki dotyczące dalszego postępowania i możliwości skorzystania z pogłębionej diagnostyki specjalistycznej.
Prawidłowe funkcjonowanie wzroku ma istotne znaczenie dla rozwoju umiejętności szkolnych oraz dla funkcjonowania dziecka na co dzień. Uważna obserwacja prowadzona przez rodziców i nauczycieli, połączona z wczesną diagnostyką i współpracą ze specjalistami, pozwala szybciej rozpoznać potrzeby dziecka i zaplanować skuteczne wsparcie. Im wcześniej zauważymy trudności, tym większą szansę ma dziecko na harmonijny rozwój oraz pełne wykorzystanie możliwości edukacyjnych.
Jeżeli obserwujesz u swojego dziecka trudności opisane w artykule lub chcesz uzyskać więcej informacji na temat przesiewowych badań funkcji wzrokowych - skontaktuj się z Miejskim Zespołem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Kielcach. Specjaliści poradni udzielą informacji o badaniach oraz dalszym postępowaniu.
